أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )

133

تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )

مىشود ؛ و اين است مثال آنچه ياد كرديم . و در حالت دوم ، فرض كنيم ABG افق [ شكل 29 ] ، AeG دايرهء نصف النّهار ، e سمت الرّأس ، DBC جزئى از معدّل النّهار با قطب شمالى Y و قطب جنوبى W ، و eS جزئى از مدارى باشد كه ميل آن De است . بر دو قطب Y و W دو مدار مماسّ بر افق AR و ? G را رسم مىكنيم ، و بر مدار eS نقطهء T را كه سمت الرّأس شهرى ديگر است در نظر مىگيريم ، و بر T و W و Y دايرهء عظيمه‌اى را كه Y ? جزئى از آن است [ شكل 29 ] مىگذرانيم كه دايرهء نصف النّهار T خواهد بود . چون به مركز T و به شعاع ضلع مربّع [ محاط در دايرهء بزرگ ] ، نيمدايرهء RM ? را رسم كنيم ، TK و Y ? و W ? كه عرض نقطهء T است ، با De برابر خواهد بود . و آنچه [ يعنى زاويه ] ميان دو نصف النّهار دو شهر است ، خواه بر معدّل النّهار يعنى [ قوس ] DK و خواه بر مدار eS يعنى [ قوس ] eT ، تفاوت طول ميان آن دو شهر است . eT مشابه KD است ، و تفاوت برآمدن خورشيد براى آن دو شهر در مدار eS ، يعنى HS ، برابر با eT خواهد بود . اگر از قطب Y دو